Ағылшын тіліндегі 'a', 'an' және 'the' артикльдерінің басты айырмашылығы: 'a' мен 'an' — жалпы, жекеше түрдегі зат есімдермен қолданылатын белгісіздік артикльдері, ал 'the' — нақты, белгілі бір зат есімдермен қолданылатын белгілілік артиклі. 'A' немесе 'an' артиклін таңдау келесі сөздің бірінші дыбысталуына байланысты болады.
Ағылшын грамматикасы әлеміне қош келдіңіз! Егер сіз бұл тілді енді үйрене бастасаңыз, 'a', 'an' және 'the' сияқты кішкентай сөздердің жиі кездесетінін байқаған боларсыз. Бұл сөздер артикльдер деп аталады және дұрыс сөйлесу үшін өте маңызды. Олар кішкентай болып көрінгенімен, 'a', 'an' және 'the' артикльдерінің айырмашылығын түсіну — ағылшын тілінде еркін сөйлеу мен жазуға бағытталған негізгі қадам. Бұл нұсқаулық есте сақтауды жеңілдету үшін ережелерді қарапайым мысалдармен түсіндіреді.
'A' және 'An' (белгісіздік артикльдері) дегеніміз не?
'A' және 'an' артикльдерін «көптің бірі» немесе жалпы ұғым деп ойлаңыз. Біз оларды белгісіздік артикльдері деп атаймыз, себебі олар *белгілі* немесе *нақты* зат есімге нұсқамайды. Сіз оларды саналатын, жекеше түрдегі зат есімді бірінші рет атаған кезде қолданасыз.
Мысалы:
- "I need a phone." (Маған бір телефон керек. Яғни, нақты бір телефон емес, кез келген телефон.)
- "She is an artist." (Ол – суретші. Яғни, ол әлемдегі көптеген суретшілердің бірі.)
'A' мен 'an' артикльдері қай кезде қолданылады?
Бұл көпшілікті шатастыратын сұрақ, бірақ ережесі өте қарапайым: бәрі келесі сөздің бірінші әрпінің жазылуына емес, дыбысталуына байланысты.
- 'A' артиклін дауыссыз дыбыстан басталатын сөздің алдында қолданыңыз.
- a book
- a cat
- a dog
- a university ('u' дауысты әріп болса да, 'йу' [ju] сияқты дауыссыз дыбыс береді.)
- a one-way street ('one' сөзі 'уан' [wʌn] болып, дауыссыз 'у' [w] дыбысынан басталады.)
- 'An' артиклін дауысты дыбыстан (a, e, i, o, u) басталатын сөздің алдында қолданыңыз.
- an apple
- an elephant
- an idea
- an hour ('h' әрпі оқылмайды, сондықтан сөз 'ауə' [aʊər] дауысты дыбысынан басталады.)
- an MBA ('M' әрпі 'эм' деп оқылады, яғни 'э' дауысты дыбысымен басталады.)
'The' (белгілілік артиклі) дегеніміз не?
'The' — бұл белгілілік артиклі. Сіз оны сөйлесуші мен тыңдаушыға белгілі, *нақты* немесе *ерекше* зат есім туралы айтқанда қолданасыз. Ол бірегей немесе бұрын айтылған нәрсеге нұсқайды.
'A' және 'an' артикльдеріне қарағанда, 'the' артиклін жекеше, көпше және саналмайтын зат есімдермен қолдануға болады.
Мысалы:
- "The phone is on the table." (Телефон үстел үстінде жатыр. Мұнда екеумізге де белгілі, нақты телефон туралы айтылып тұр.)
- "I enjoyed the movie we watched last night." (Кеше біз көрген кино маған ұнады. Белгілі бір, нақты кино туралы.)
'The' артиклін қашан қолдану керек?
Төменде 'the' артиклін таңдауды қажет ететін жиі кездесетін жағдайлар келтірілген:
- Бұрын айтылған нәрсеге сілтеме жасау үшін:
- "I saw a cat in my yard. The cat was black." (Мен ауламнан бір мысық көрдім. Сол мысық қара екен. Енді мен жаңа ғана таныстырған нақты мысық туралы айтып жатырмын.)
- Бір нәрсе жалғыз болғанда:
- The sun (күн), the moon (ай), the internet (интернет), the sky (аспан).
- Сын есімнің күшейтпелі шырайымен:
- The tallest building (ең биік ғимарат), the most expensive car (ең қымбат көлік), the best student (ең үздік студент).
- Нақты, бірегей адамға, орынға немесе затқа сілтеме жасау үшін:
- "Could you close the door, please?" (Есікті жаба аласыз ба? Бөлмедегі нақты есік туралы айтылып тұр.)
- Кейбір географиялық атаулармен:
- The Pacific Ocean (Тынық мұхиты), the Nile River (Ніл өзені), the United States (Америка Құрама Штаттары).
'A', 'an' және 'the' айырмашылығын мысалдармен қалай түсінуге болады?
Енді бәрін біріктірейік. Негізгі сұрақ: зат есім жалпы ма, әлде нақты ма?
- Жалпы: "I want to buy a car."
- (Сіз бір көлік сатып алғыңыз келеді, бірақ әлі нақты қай көлік екенін білмейсіз.)
- Нақты: "I want to buy the car we saw yesterday."
- (Сіз кеше көрген, тыңдаушыға да белгілі сол көлікті алғыңыз келеді.)
- Жалпы: "Let's watch a movie."
- (Кез келген бір фильм көрейік.)
- Нақты: "Let's watch the movie you recommended."
- (Сен ұсынған сол фильмді көрейік. Бұрын талқыланған нақты фильм.)
Ағылшын грамматикасын меңгеру тәжірибені қажет етеді. 'A' мен 'an' жалпы, жекеше зат есімдер үшін, ал 'the' нақты зат есімдер үшін қолданылатынын есте сақтасаңыз, сіз істің жартысын тындырдыңыз. Тыңдауды және оқуды жалғастыра беріңіз, сонда 'a', 'an' және 'the' артикльдерінің айырмашылығын түсіну сіз үшін әдетке айналады.
Ағылшын артикльдері туралы жиі қойылатын сұрақтар
'A' немесе 'an' артиклін көпше түрдегі зат есіммен қолдануға бола ма?
Жоқ, 'a' мен 'an' тек жекеше түрдегі саналатын зат есімдермен ғана қолданылады. Жалпылама көпше түрдегі зат есімдер үшін артикль қойылмайды. Мысалы, "I like a cat" (маған бір мысық ұнайды) дейсіз, бірақ "I like cats" (мен жалпы мысықтарды ұнатамын).
Неліктен 'a house' дейміз, бірақ 'an hour' деп айтамыз?
Бұл ереже әріпке емес, сөздің бірінші дыбысына негізделген. 'Hour' сөзіндегі 'h' әрпі оқылмайды, сондықтан сөз дауысты дыбыстан ('ауə') басталады. Ал 'house' сөзіндегі 'h' дыбысталады, яғни дауыссыз дыбыс. Сондықтан 'an hour' және 'a house' болады.
Қай кезде артикль мүлдем қолданылмайды?
Бұл 'нөлдік артикль' деп аталады. Әдетте жалпы ұғымдар, саналмайтын зат есімдер немесе адамдардың, қалалардың аттары сияқты жалқы есімдер туралы айтқанда артикль қолданылмайды. Мысалы: "Water is essential for life." немесе "Maria lives in London."
'The' артиклі барлық ел атауларымен қолданыла ма?
Жалпы, жоқ. Көптеген ел атауларымен 'the' артиклін қолданбаймыз (мысалы, France, Japan, Canada). Алайда, атауында 'republic', 'kingdom', 'states' сияқты сөздері бар немесе көпше түрдегі елдермен 'the' қолданылады. Мысалдар: the United States, the United Kingdom, the Philippines.
Белгісіздік және белгілілік артикльдерінің негізгі айырмашылығы неде?
Белгісіздік артиклі ('a'/'an') зат есімді алғаш рет атағанда немесе жалпы, нақты емес зат есімге сілтеме жасағанда қолданылады. Белгілілік артиклі ('the') бұрын айтылған немесе сөйлеуші мен тыңдаушыға түсінікті нақты, бірегей зат есімге қатысты қолданылады.