'A' және 'an' артикльдерін қолдану ережесі келесі сөздің бірінші әрпіне емес, оның *дыбысталуына* байланысты. Егер сөз дауысты дыбыстан (a, e, i, o, u сияқты) басталса, 'an' артиклін, ал дауыссыз дыбыстан басталса, 'a' артиклін қолданыңыз. Бұл қарапайым ереже ағылшын тілінде сауатты сөйлеп, жазуға көмектеседі.
Белгісіздік артикльдерін меңгеру ағылшын тілін үйренушілер үшін өте маңызды. Ереже оңай болып көрінгенімен, жиі кездесетін ерекшеліктер шатастыруы мүмкін. Бұл нұсқаулықта 'a' және 'an' артикльдерін қашан қолдану керектігі туралы барлық ақпарат берілген және ереженің қыр-сырын түсінуге көмектесетін нақты мысалдар келтірілген.
A және an артикльдерін қолданудың негізгі ережесі қандай?
Ағылшын тілі грамматикасында 'a' және 'an' белгісіздік артикльдері деп аталады. Біз оларды белгілі бір емес, жалпылама, жекеше түрдегі зат есім туралы айтқанда қолданамыз. Мысалы, "I saw a dog in the park" (Мен саябақтан ит көрдім) десек, бұл сіз білетін нақты ит емес, кез келген ит туралы айтылғанын білдіреді.
Олардың арасындағы таңдау толығымен айтылуға байланысты. Есте сақтайтын басты ереже:
- 'A' дауыссыз дыбыстан басталатын сөздердің алдында қолданылады.
- 'An' дауысты дыбыстан басталатын сөздердің алдында қолданылады.
Түсінікті болуы үшін қарапайым мысалдарды қарастырайық:
- a cat ('к' дауыссыз дыбысынан басталады)
- a big test ('б' дауыссыз дыбысынан басталады)
- a student ('с' дауыссыз дыбысынан басталады)
Ал енді екінші жағдай:
- an apple ('э' дауысты дыбысынан басталады)
- an interesting movie ('и' дауысты дыбысынан басталады)
- an old book ('о' дауысты дыбысынан басталады)
Бұл оңай болып көрінуі мүмкін, бірақ сөздің бірінші әрпі оның бірінші дыбысымен сәйкес келмеген кезде қиындықтар туындайды.
'An hour', бірақ 'a university' деп неліктен айтамыз?
Бұл — ең жиі шатастыратын жағдай және ереженің әріпке емес, дыбысқа негізделгенін айқын көрсетеді. Бұл ерекшеліктер кездейсоқ емес, олар да сол айтылу ережесіне бағынады. 'A' және 'an' артикльдерін дұрыс қолдану үшін осы күрделі жағдайларды талдап көрейік.
'H' әрпі оқылмайтын жағдайда қай артикльді қолданамыз?
Ағылшын тіліндегі кейбір сөздер айтылмайтын 'h' әрпінен басталады. Бұл жағдайда сөздің бірінші дыбысы 'h'-тан кейінгі дауысты дыбыс болады. Сондықтан біз 'an' артиклін қолданамыз.
- an hour: 'h' әрпі оқылмайды, сондықтан сөз 'ауэр' ('а' дыбысы) деп естіледі.
- an honest person: Мұнда да 'h' әрпі оқылмайды. Сөз 'онест' деп естіледі.
- an heir to the throne: 'h' әрпі оқылмайды, ал сөз 'эар' деп естіледі.
Ескерту: Егер 'h' әрпі айтылса, 'a' артиклін қолдану керек. Мысалы: a house, a historical event, a happy child.
Дауысты әріппен басталса да, 'a' артиклі неге қойылады?
Керісінше, кейбір сөздер дауысты әріппен басталғанымен, дауыссыз дыбыспен айтылады. Бұл көбінесе 'u' және 'e' әріптері 'йу' ('you' сөзіндегідей 'y' дыбысы) болып дыбысталғанда немесе 'o' әрпі 'уан' ('one' сөзіндегідей 'w' дыбысы) болып дыбысталғанда кездеседі.
- a university: 'u' әрпі 'йуниверсити' деп айтылады, яғни 'й' — дауыссыз дыбыс. Сондықтан, 'an university' емес, 'a university' дейміз.
- a European tour: 'Eu' тіркесі де 'йуропиан' деп, 'й' дыбысымен айтылады. Сондықтан, 'a European' болады.
- a one-way street: Мұндағы 'o' әрпі 'уан' деп, 'у' ('w') дыбысын береді. Сондықтан, 'a one-way' дейміз.
- a uniform: Бұл сөз де 'university' сияқты 'йу' дыбысы ережесіне бағынады.
A мен An артиклін таңдауға арналған жылдам анықтама
Жеңіл болуы үшін мына тізімді қолдана аласыз. Сөздің бірінші дыбысын тексеру үшін оны әрдайым дауыстап айтып көріңіз.
- Дауыссыз дыбыстан басталатын сөздер алдында 'a' қолданыңыз:
- a bicycle
- a lamp
- a tree
- a uniform ('й' дыбысынан басталады)
- a one-dollar bill ('у' дыбысынан басталады)
- Дауысты дыбыстан басталатын сөздер алдында 'an' қолданыңыз:
- an octopus
- an egg
- an idea
- an hour ('а' дыбысынан басталады)
- an honor ('о' дыбысынан басталады)
Аббревиатуралармен (қысқарған сөздермен) артикльдер қалай қолданылады?
Ереже өзгермейді! Сіз бірінші әріпті айтқан кездегі дыбысты тыңдауыңыз керек.
- an MBA degree, себебі 'M' әрпі 'эм' деп, яғни дауысты дыбыстан басталады.
- an FBI agent, себебі 'F' әрпі 'эф' деп айтылады.
- a NASA mission, себебі 'NASA' акронимі бір сөз ретінде 'наса' деп, дауыссыз дыбыстан басталып оқылады.
- a UK citizen, себебі 'U' әрпі 'йу-кей' деп, 'й' дауыссыз дыбысымен айтылады.
Қорытынды: Көзіңізге емес, құлағыңызға сеніңіз
'A' және 'an' артикльдерін қолдануды меңгерудің ең тиімді жолы — сөздің жазылуына қарауды тоқтатып, оның дыбысталуын тыңдау. Күмәндансаңыз, сөзді дауыстап айтыңыз. Егер ол жұмсақ дауысты дыбыстан басталса, 'an' қолданыңыз. Егер қатқыл дауыссыз дыбыстан басталса, 'a' қолданыңыз. Бұл қарапайым фонетикалық әдіс сізге осы белгісіздік артикльдерін дұрыс қолдануға және ағылшын тіліңіздің табиғи естілуіне көмектеседі.
'A' және 'An' артикльдерін қолдануға қатысты жиі қойылатын сұрақтар
1-сұрақ: 'a historic' пе, әлде 'an historic' пе?
Бұл — классикалық сұрақ! Қазіргі америкалық ағылшын тілінде 'a historic' нұсқасы жиі қолданылады, себебі 'h' әрпі әдетте айтылады. Алайда, британдық ағылшын тілінің кейбір диалектілерінде немесе 'h' әрпі өте баяу айтылғанда 'an historic' нұсқасы қолданылады. Көптеген үйренушілер үшін 'a historic' — ең қауіпсіз және стандартты таңдау.
2-сұрақ: Егер зат есімнің алдында сын есім тұрса, ереже өзгере ме?
Жоқ, ереже өзгермейді. 'A' немесе 'an' артиклін таңдау әрқашан одан кейін тұрған сөздің дыбысталуына байланысты. Мысалы, сіз a car дейсіз, бірақ an old car дейсіз. Артикльдің таңдауы өзгерді, себебі келесі сөз 'car' (дауыссыз дыбыс) емес, 'old' (дауысты дыбыс) болды.
3-сұрақ: Жалпы, ағылшын тілінде 'a' және 'an' артикльдері не үшін қажет?
'A' және 'an' — белгісіздік артикльдері. Олар жекеше, саналатын зат есімдердің алдында жалпы немесе нақты емес адамды, орынды немесе затты білдіру үшін қолданылады. Мысалы, "I need a pencil" (Маған қарындаш керек) деген сөйлем нақты бір емес, кез келген қарындаш керектігін білдіреді. Бұл нақты зат есімді білдіретін 'the' белгілілік артиклінен өзгеше.
4-сұрақ: 'A' мен 'an' артиклін қолдануда ең бастысы не?
Ең маңызды есте сақтайтын нәрсе — ереже жазылуға емес, дыбысталуға негізделген. Дауысты әріптер әрқашан дауысты дыбыс бермейді, ал дауыссыз әріптер кейде оқылмай қалуы мүмкін. Дұрыс таңдау жасау үшін әрқашан құлағыңызға сеніңіз.