Грамматикалық тұрғыдан «in spite of» пен «despite» арасында ешқандай айырмашылық жоқ. Екеуі де қарама-қайшылықты білдіретін предлогтар және олардан кейін зат есім, есімдік немесе герундий (-ing жалғаулы етістік) келеді. Жалғыз нақты айырмашылық – «in spite of» үш сөзден тұратын тіркес, ал «despite» – бір сөз. Сондай-ақ «despite» сәл ресмилеу болып саналады.
Ағылшын тілін үйренушілер үшін қарама-қайшылықты білдіретін предлогтарды меңгеру – тілді еркін қолдануға жасалған үлкен қадам. Ең жиі кездесетін әрі шатастыратын предлогтардың екеуі – «in spite of» және «despite». Олар бір нәрсенің оған кедергі болатын жағдайға қарамастан орын алғанын немесе шындық екенін білдіреді. Бұл мақала «in spite of» пен «despite» арасындағы нәзік айырмашылықты түсіндіріп, оларды қалай дұрыс қолдану керектігін көрсетеді және жиі кездесетін қателерден аулақ болуға көмектеседі.
«In spite of» пен «despite» сөздерінің негізгі грамматикалық айырмашылығы неде?
Ең маңызды жайтты бірден айтып өтейік: мағынасы мен грамматикалық қызметі жағынан «in spite of» және «despite» бірдей. Олар бірін-бірі алмастыра алады. Кез келген сөйлемде бірінің орнына екіншісін қойсаңыз, мағынасы өзгермейді.
- In spite of the traffic, we arrived on time.
- Despite the traffic, we arrived on time.
Екі сөйлем де бір мағынаны білдіреді: кептеліс кедергі болғанына қарамастан, біз уақытында жеттік. Негізгі «айырмашылық» тек олардың формасында — бірі бір сөз, екіншісі үш сөзден тұратын тіркес. Бұл үйренушілердің ең жиі жіберетін қатесіне әкеледі: «despite of» деп айту немесе жазу. Бұл әрқашан қате. Есіңізде болсын, «despite» сөзінің өзі жеткілікті.
Дұрыс: Despite the high price... Дұрыс емес: ~~Despite of the high price...~~
«In spite of» және «despite» сөйлемде қалай қолданылады?
Бұл предлогтар болғандықтан, «in spite of» және «despite» сөздерінен кейін зат есім немесе зат есім қызметін атқаратын сөз/сөз тіркесі келуі керек. Бұл екі негізгі сөйлем құрылымына әкеледі.
1-ереже: Зат есіммен немесе герундиймен қолдану
Бұл предлогтарды қолданудың ең қарапайым жолы — олардан кейін тікелей зат есім, есімдік немесе герундийді (зат есім қызметін атқаратын етістіктің -ing формасы) қою.
Зат есіммен мысалдар:
- She passed the exam in spite of her illness. (Ол ауруына қарамастан емтиханнан өтті.)
- He managed to smile despite the intense pain. (Ол қатты ауырсынуға қарамастан күлімсірей алды.)
Герундиймен мысалдар:
- In spite of having a headache, I enjoyed the concert. (Басым ауырғанына қарамастан, концерт маған ұнады.)
- Despite working all day, she wasn't tired. (Күні бойы жұмыс істегеніне қарамастан, ол шаршамады.)
2-ереже: Бағыныңқы сөйлемдер үшін «the fact that» тіркесін қолдану
«In spite of» немесе «despite» сөздерінен кейін тікелей бағыныңқы сөйлемді (бастауышы мен баяндауышы бар сөздер тобы) қолдануға болмайды. Оларды бағыныңқы сөйлеммен байланыстыру үшін «the fact that» тіркесін қосу керек.
Дұрыс емес: ~~Despite he is rich, he is not happy.~~ Дұрыс: Despite the fact that he is rich, he is not happy. (Оның бай екеніне қарамастан, ол бақытты емес.)
Дұрыс емес: ~~In spite of she studied hard, she failed the test.~~ Дұрыс: In spite of the fact that she studied hard, she failed the test. (Ол тырысып оқығанына қарамастан, тесттен құлап қалды.)
Бұл құрылым грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ сәл ұзақтау естілуі мүмкін. Мұндай жағдайларда «although» немесе «though» сияқты жалғаулықтарды қолданған табиғиырақ болады.
- Although he is rich, he is not happy.
- Though she studied hard, she failed the test.
«In spite of» мен «despite» арасында ресмилік тұрғысынан айырмашылық бар ма?
Грамматикалық тұрғыдан бірдей болғанымен, оларды қолдануда ресмилікке қатысты шағын нюанс бар. «Despite» көбінесе «in spite of»-қа қарағанда сәл ресмилеу болып саналады. «Despite» сөзін академиялық мақалаларда, іскерлік есептерде және ресми жазбаларда жиірек кездестіруге болады.
- Ресми: Despite market volatility, the company's profits grew by 10%. (Нарықтың құбылмалылығына қарамастан, компанияның пайдасы 10%-ға өсті.)
- Бейтарап/Сәл бейресми: In spite of the crazy market, the company's profits grew by 10%. (Нарықтағы тұрақсыздыққа қарамастан, компанияның пайдасы 10%-ға өсті.)
Алайда, бұл қатаң ереже емес. «In spite of» ресми контексттерде де қолданыла береді, ал «despite» күнделікті сөйлеуде жиі қолданылады. Ең бастысы, егер сіз өте ресми құжат жазып жатсаңыз және қайсысын таңдау керектігін білмесеңіз, «despite» — әдетте қауіпсіз әрі ықшам нұсқа.
Негізгі тұжырымдар және жиі кездесетін қателер
Осы предлогтарды меңгеруге көмектесу үшін есте сақтайтын негізгі жайттардың қысқаша тізімі:
- Олар бірін-бірі алмастыра алады: «in spite of» және «despite» бір мағынаны білдіреді.
- Ешқашан «despite of» демеңіз: Бұл ең жиі кездесетін қате. «Despite» сөзінен кейін «of» ешқашан қойылмайды.
- Зат есіммен немесе -ing жалғаулы етістікпен қолданыңыз: Олар предлогтар болғандықтан, олардан кейін объект келуі керек.
- Бағыныңқы сөйлемдер үшін «the fact that» тіркесін қолданыңыз: Бастауыш + баяндауышпен байланыстыру үшін осы қосымша тіркес қажет.
Қорытынды: Ағылшын тілінде қарама-қайшылықты меңгеру
Сонымен, «in spite of» пен «despite» арасындағы айырмашылық қызметінен гөрі формасына көбірек байланысты. Олар бір нәрсені айтудың екі түрлі жолы. Олардың предлог ретіндегі грамматикалық рөлін түсініп, жиі кездесетін «despite of» қатесінен аулақ болу арқылы екеуін де сенімділікпен қолдана аласыз. Бірін екіншісінің орнына таңдау көбінесе жеке стильге немесе ресмилік деңгейіне байланысты, бірақ сөйлеу және жазу кезінде қарама-қайшылықты тиімді білдіру үшін оларды бірінің орнына бірін қолдана алатыныңызға сенімді болыңыз.
Жиі Қойылатын Сұрақтар (ЖҚС)
«In spite of» орнына үнемі «despite» қолдануға бола ма?
Иә, кез келген грамматикалық контексте «in spite of» орнына «despite» сөзін сөйлемнің мағынасын өзгертпестен қолдануға болады. «Despite» — бұл жай ғана ықшам, бір сөзден тұратын нұсқа.
«Despite of» деп айту немесе жазу дұрыс па?
Жоқ, ешқашан дұрыс емес. «Despite of» — «despite» пен «in spite of» сөздерін шатастырудан туындайтын кең таралған грамматикалық қате. Әрқашан тек «despite» деп немесе толық «in spite of» тіркесін қолданыңыз.
«Despite» пен «although» сөздерінің басты айырмашылығы қандай?
Негізгі айырмашылық олардың грамматикалық қызметінде. «Despite» — предлог, одан кейін зат есім немесе герундий келуі керек (мысалы, *Despite the rain...*). «Although» — жалғаулық, одан кейін бастауышы мен баяндауышы бар толық бағыныңқы сөйлем келуі керек (мысалы, *Although it was raining...*).
Ауызекі ағылшын тілінде «in spite of» әлде «despite» жиірек қолданыла ма?
Екеуі де өте жиі қолданылады. Кейбіреулер үш сөзден тұратын «in spite of» тіркесі бейресми әңгімеде табиғиырақ естіледі десе, «despite» сөйлеуде де, жазуда да жиі кездеседі. Ана тілінде сөйлейтіндердің екеуін де жиі қолданғанын естисіз.
«In spite of the fact that» тіркесімен бір мысал келтіре аласыз ба?
Әрине. «We decided to go ahead with the outdoor picnic in spite of the fact that the weather forecast predicted rain». (Ауа райы болжамында жаңбыр жауады дегеніне қарамастан, біз пиникті далада өткізуді шештік). Бұл әрекет (пикник өткізу) пен қиын жағдай (болжам) арасындағы қарама-қайшылықты көрсетеді.