Мейрамханада ағылшынша сенімді түрде тамаққа тапсырыс беру үшін бірнеше негізгі қадамға назар аударыңыз: мейрамханаға бармас бұрын қажетті сөздерді үйреніңіз, тапсырыс бергенде "I'd like..." немесе "Could I have...?" сияқты сыпайы сөз тіркестерін қолданыңыз және даяшыдан мәзір туралы сұрақ қоюдан тартынбаңыз. Келген сәттен бастап есеп айырысуға дейінгі нақты процесті ұстану бүкіл тәжірибені жеңіл әрі жайлы етеді.
Мейрамханада ағылшынша сөйлеуден қысылу – тіл үйренушілер арасында жиі кездесетін жағдай. Қарбалас орта, мәзірдегі бейтаныс сөздер және тез сөйлеу қажеттілігі адамды қорқытуы мүмкін. Бірақ аздаған дайындықпен және дұрыс сөз тіркестерін білу арқылы сіз мейрамханада тамақтануды жағымды тәжірибеге айналдыра аласыз. Бұл нұсқаулық сізге процестің әрбір қадамын түсіндіреді.
Мейрамханаға бармас бұрын не істеу керек?
Сенімділік дайындықтан басталады. Мейрамханаға бармас бұрын жасалған бірнеше қарапайым әрекет үлкен өзгеріс әкелуі мүмкін.
Орынға алдын ала қалай тапсырыс беремін?
Танымал мейрамханалар үшін алдын ала үстел брондап қойған дұрыс. Қоңырау шалғанда мынадай қарапайым, сыпайы сөз тіркестерін қолдана аласыз:
- "Hello, I'd like to make a reservation, please." (Сәлеметсіз бе, мен орын брондағым келеді.)
- "I'd like to book a table for two people for tonight at 7 p.m." (Мен бүгін кешкі сағат 7-ге екі адамға арналған үстел брондағым келеді.)
Аты-жөніңізді, қанша адам болатынын (мысалы, "a party of four" – төрт адам) және қалаған уақытыңызды айтуға дайын болыңыз. Олар сондай-ақ байланыс телефонын сұрауы мүмкін.
Алдын ала қандай сөздерді жаттап алған жөн?
Мейрамханаға қатысты жиі қолданылатын терминдермен танысып алыңыз. Көптеген мейрамханалар мәзірлерін интернетте жариялайды, бұл алдын ала дайындалудың тамаша жолы. Негізгі сөздер:
- Appetizer / Starter: Негізгі тағам алдында желінетін шағын тағам, тәбет ашар.
- Main Course / Entrée: Тамақтың негізгі бөлігі.
- Side Dish: Негізгі тағаммен бірге берілетін қосымша тағам, мысалы, фри немесе салат.
- Dessert: Тамақ соңында желінетін тәтті тағам.
- Server / Waiter / Waitress: Сіздің тапсырысыңызды қабылдап, қызмет көрсететін адам (даяшы).
- Specials: Негізгі мәзірде жоқ, көбінесе шектеулі уақытқа ұсынылатын тағамдар.
Мейрамханаға отырғаннан кейін ағылшынша қалай сенімді тапсырыс бере аламын?
Үстелге жайғасқаннан кейін қарым-қатынас басталады. Бұл сіздің тәжірибе жинауға мүмкіндігіңіз. Процесс әдетте стандартты ретпен жүреді: алдымен сусындар, содан кейін тамақ.
Сусындарға қалай тапсырыс береді?
Даяшы әдетте алдымен үстеліңізге келіп: "Can I get you something to drink?" (Сізге ішетін бірдеңе әкелейін бе?) немесе "Are you ready to order drinks?" (Сусындарға тапсырыс беруге дайынсыз ба?) деп сұрайды.
Сіз былай деп жауап бере аласыз:
- "Yes, I'll have a glass of water, please." (Иә, маған бір стақан су беріңізші.)
- "Could I get an iced tea?" (Мұз салынған шай алуға бола ма?)
- "Just water for me for now, thank you." (Әзірге маған жай су болса болды, рақмет.)
Мәзір туралы сұрақтарды қалай қойсам болады?
Қосымша ақпарат сұраудан ешқашан тартынбаңыз. Бұл сіздің қызығушылығыңызды көрсетеді. Даяшылар көмектесу үшін сол жерде.
- Кеңес сұрау үшін: "What do you recommend?" (Сіз не ұсынар едіңіз?) немесе "What's the most popular dish?" (Ең танымал тағам қандай?)
- Құрамы туралы сұрау үшін: "Does this dish contain nuts?" (Бұл тағамның құрамында жаңғақ бар ма?) немесе "What comes with the steak?" (Стейкпен бірге не беріледі?)
- Арнайы ұсыныс туралы сұрау үшін: "Could you tell me about the specials today?" (Бүгінгі арнайы ұсыныстар туралы айтып бересіз бе?)
Тамаққа тапсырыс беру үшін қандай сөз тіркестерін қолданған дұрыс?
Сіз тамаққа тапсырыс беруге дайын болғанда, даяшы "Are you ready to order?" (Тапсырыс беруге дайынсыз ба?) деп сұрауы мүмкін. Міне, тапсырыс берудің бірнеше сыпайы және табиғи жолдары. Олардың әртүрін қолдану сіздің сөйлеуіңізді еркін етеді.
- I'd like...: "I'd like the grilled salmon, please." (Мен грильде пісірілген лосось қалар едім.)
- I'll have...: "I'll have the chicken pasta." (Мен тауық еті қосылған паста аламын.)
- Could I get...: "Could I get the cheeseburger with a side of fries?" (Маған чизбургерді фримен бірге алуға бола ма?)
- For me...: "For me, the vegetable soup to start, and then the fish and chips." (Маған, бастапқыға көкөніс сорпасы, содан кейін балық пен қуырылған картоп.)
Егер арнайы өтінішім немесе мәселем болса, не істеймін?
Кейде сізге нақты қажеттіліктерді жеткізу немесе тамағыңызға қатысты мәселені шешу қажет болады. Сыпайы түрде сөйлеу маңызды.
Егер сізде диеталық шектеулер болса, тапсырыс берген кезде даяшыға нақты айтыңыз. Мысалы: "I have a severe peanut allergy. Can you tell me if the curry contains any nuts?" (Менің жержаңғаққа қатты аллергиям бар. Карридің құрамында жаңғақ бар-жоғын айта аласыз ба?) немесе "Is it possible to get this salad without cheese? I'm lactose intolerant." (Бұл салатты ірімшіксіз алуға бола ма? Менің лактозаны көтере алмайтындығым бар.)
Егер тапсырысыңызда қате болса (мысалы, сізге басқа тағам әкелсе немесе тамағыңыз суық болса), даяшының назарын "Excuse me" (Кешіріңіз) деп аударыңыз. Содан кейін мәселені сабырмен түсіндіріңіз: "I'm sorry, but I ordered the chicken, and this is fish" (Кешіріңіз, мен тауық етіне тапсырыс беріп едім, ал бұл балық екен) немесе "My soup is a little cold. Could you please heat it up?" (Сорпам сәл суық екен. Қыздырып бере аласыз ба?)
Есепшотты сұрап, ақшасын қалай төлеймін?
Тамақтанып болған соң, есепшотты сұрауыңыз керек (АҚШ-та оны көбіне "check" деп атайды). Даяшымен көзбен байланыс орнатып, былай деңіз:
- "Excuse me, could we have the bill, please?" (Кешіріңіз, есепшотты әкеліп бересіз бе?)
- "We're ready for the check when you have a moment." (Қолыңыз босағанда, есепшотты әкелсеңіз.)
Даяшы есепшотты үстеліңізге әкеледі. Содан кейін қолма-қол ақшамен немесе картамен төлей аласыз. Егер картамен төлесеңіз, "Do you take credit cards?" (Кредит карталарын қабылдайсыз ба?) деп сұрай аласыз.
Сайып келгенде, мейрамханада ағылшынша қалай сенімді тапсырыс беруді үйренудің ең жақсы жолы – тәжірибе. Қарапайым кофейнядан бастап, біртіндеп деңгейіңізді көтеріңіз. Сыпайы болуды, анық сөйлеуді және көмек сұраудан қорықпауды ұмытпаңыз. Әрбір мейрамханаға барған сайын сіз тілдік дағдыларыңызды да, сенімділігіңізді де арттырасыз.
Жиі Қойылатын Сұрақтар
1-сұрақ: Ағылшынша даяшының назарын қалай аударуға болады?
Ж: Ең жақсы жолы – даяшымен көзбен байланыс орнатуға тырысу. Егер бұл көмектеспесе, қолыңызды сәл көтеруге болады. Ол жақын келгенде, қарапайым әрі сыпайы "Excuse me?" (Кешіріңіз?) десеңіз жеткілікті.
2-сұрақ: «Күннің ерекше тағамы» (special of the day) туралы қалай сұраймын?
Ж: Сіз даяшыдан тікелей "What are the specials today?" (Бүгінгі арнайы ұсыныстар қандай?) немесе "Do you have any specials?" (Арнайы ұсыныстарыңыз бар ма?) деп сұрай аласыз. Сонда олар негізгі мәзірде жоқ тағамдарды сипаттап береді.
3-сұрақ: Қандай тағамға тапсырыс берерімді білмесем, не деп айтуыма болады?
Ж: Кеңес сұрау – қалыпты жағдай! Сіз "I can't decide between the fish and the chicken. Which one do you recommend?" (Балық пен тауық етінің қайсысын таңдарымды білмей тұрмын. Қайсысын ұсынар едіңіз?) немесе жалпылама "What's your most popular dish?" (Сіздердегі ең танымал тағам қандай?) деп сұрай аласыз.
4-сұрақ: Даяшыға тағамға аллергиям барын қалай ескертемін?
Ж: Тікелей және анық айтыңыз. Тапсырыс бермес бұрын: "I need to let you know that I have a serious allergy to gluten. Could you tell me which dishes are safe for me to eat?" (Менің глютенге қатты аллергиям барын ескерткім келеді. Маған жеуге қауіпсіз тағамдарды айтып бере аласыз ба?) деген сияқты сөйлемді қолданыңыз. Нақтылық сіздің қауіпсіздігіңізді қамтамасыз етуге көмектеседі.
5-сұрақ: Тамақтанып болған соң бірден есепшотты сұрау әдепсіздік пе?
Ж: Жоқ, бұл мүлдем әдепсіздік емес, әсіресе Солтүстік Америка мейрамханаларында үстелдердің тез босатылуы қалыпты жағдай. Үстелдегі барлық адам тамақтанып болғаннан кейін, кетуге дайын болған кезде есепшотты сұрай беруге болады.