Ағылшынша айтылым: 'th' және 'r' дыбыстарын нейтив сияқты айтуды үйрену

Ағылшын тілін үйренушілер үшін ең қиын дыбыстардың бірі — 'th' және 'r'. Себебі бұл дыбыстар қазақ тілінде кездеспейді. Дегенмен, дұрыс жаттығулар арқылы сіз бұл дыбыстарды еркін айтып, сөйлеу мәнеріңізді нейтив спикерлерге (тіл иелеріне) жақындата аласыз. Бұл мақалада осы екі дыбысты меңгерудің тиімді әдістерін қарастырамыз.

Ағылшын тіліндегі 'th' дыбысын қалай дұрыс айтуға болады?

'th' дыбысының екі түрі бар: дауыссыз (voiceless /θ/) және дауысты (voiced /ð/). Оларды айту үшін тілдің ұшын үстіңгі және астыңғы тістердің арасына сәл шығарып, ауа үрлеу керек.

Дауыссыз /θ/: Тек ауаның өзі шығады. Мысалы, *think*, *three*, *path* сөздерінде.
Дауысты /ð/: Ауамен бірге дауыс шығады, тамақта діріл сезіледі. Мысалы, *the*, *this*, *mother* сөздерінде.

'th' дыбысына арналған жаттығулар қандай?

Төмендегі сөздер мен сөйлемдерді қайталап жаттығыңыз:

Дауыссыз /θ/ сөздер:
*think* (ойлау)
*thanks* (рахмет)
*three* (үш)
*mouth* (ауыз)

Дауысты /ð/ сөздер:
*this* (бұл)
*that* (сол)
*the* (белгілілік артиклі)
*brother* (аға/іні)

Практикалық сөйлем:
*I think that my brother is thirty-three.* (Менің ағам отыз үште деп ойлаймын.)

Ағылшынша 'r' дыбысын қазақша 'р' дыбысынан қалай ажыратуға болады?

Қазақ тіліндегі 'р' дыбысын айтқанда тілдің ұшы таңдайға тиіп, дірілдейді. Ал ағылшынша 'r' дыбысы мүлдем басқаша жасалады. Оны айту үшін тілдің ұшын таңдайға тигізбей, артқа қарай сәл қайырып, ерінді дөңгелектеу керек. Бұл дыбыс көбіне «ы» мен «р»-дың ортасында естіледі.

'r' дыбысын жаттықтырудың тиімді әдістері бар ма?

Осы әдістерді қолданып көріңіз:

Сөздерді қайталау:
*run* (жүгіру)
*red* (қызыл)
*right* (дұрыс, оң жақ)
*car* (көлік)
*more* (көбірек)

Сөйлемдермен жаттығу:
*Her red car is really great.* (Оның қызыл көлігі шынымен керемет.)
*Richard runs around the green grass.* (Ричард жасыл шөптің айналасында жүгіреді.)

Айна алдында жаттығу: Ерініңіздің дөңгеленіп, тіліңіздің артқа тартылғанын бақылаңыз.

Жалпы айтылымды жақсарту үшін тағы не істеу керек?

Нейтив спикерлерді тыңдаңыз: Фильмдер, подкасттар мен музыка тыңдау арқылы дыбыстардың дұрыс айтылуын естіп, есіңізде сақтаңыз.
Өз даусыңызды жазып алыңыз: Сөздерді айтып, даусыңызды жазып алыңыз да, түпнұсқамен салыстырыңыз. Қателіктеріңізді осылайша тез табасыз.
Арнайы бағдарламаларды қолданыңыз: Duolingo, ELSA Speak сияқты мобильді қосымшалар айтылымыңызды тексеріп, кері байланыс бере алады.
Жаңылтпаштар айтыңыз: Бұл тілді жаттықтырудың көңілді әрі тиімді жолы. Мысалы: *Red lorry, yellow lorry.*

Жиі қойылатын сұрақтар (ЖҚС)

Ағылшынша акценттен толық арылуға бола ма?

Акценттен толық арылу өте қиын, бірақ міндетті емес. Ең бастысы — сөзіңіздің анық әрі түсінікті болуы. Айтылымыңызды жақсарту арқылы сізді кез келген адам оңай түсінетін болады.

Қайсысы маңызды: британдық па, әлде американдық акцент пе?

Екеуінің де өз стандарты бар. Сізге қайсысы көбірек ұнайды немесе қайсысы мақсатыңызға (оқу, жұмыс) сай келеді, соны таңдағаныңыз жөн. Бастысы — бір акцентті таңдап, сонымен тұрақты жаттығу.

Айтылымды жақсартуға қанша уақыт кетеді?

Бұл сіздің жеке қабілетіңізге және күнделікті жаттығу уақытыңызға байланысты. Тұрақты түрде 15-20 минут жаттықсаңыз, бірнеше ай ішінде айтарлықтай нәтижеге қол жеткізе аласыз.