Ағылшын тілі артикльдері: a, an, the дұрыс қолдану ережелері

Ағылшын тілі артикльдері: a, an, the дұрыс қолдану ережелері

Ағылшын тілін үйрену барысында көптеген қазақстандықтар артикльдермен қиналады, себебі қазақ тілінде мұндай ұғым жоқ. Артикльдер – зат есімнің алдында тұрып, оның белгілі немесе белгісіз екенін білдіретін көмекші сөздер. Бұл мақалада біз 'a', 'an' және 'the' артикльдерін қашан және қалай дұрыс қолдану керектігін қарапайым тілмен түсіндіреміз.

'A' және 'an' белгісіздік артикльдері қалай қолданылады?

'A' және 'an' артикльдері саналатын, жекеше түрдегі зат есімдермен қолданылады. Олар заттың жалпы, нақтыланбаған, «көптің бірі» екенін білдіреді. Қазақ тіліне көбіне «бір» деп аударылады, бірақ әрқашан емес.

Ережесі өте қарапайым:

• A дауыссыз дыбыстан басталатын сөздердің алдына қойылады.
• *a book* (бір кітап)
• *a car* (бір көлік)
• *a university* (мұнда 'u' әрпі [ju] дыбысын бергендіктен 'a' қолданылады)
• An дауысты дыбыстан басталатын сөздердің алдына қойылады.
• *an apple* (бір алма)
• *an idea* (бір ой/идея)
• *an hour* (мұнда 'h' әрпі оқылмай, сөз дауысты дыбыстан басталады)

'The' белгілілік артиклі қандай жағдайда қажет?

'The' белгілілік артиклі нақты, бұрын айтылған немесе сөйлесушілерге белгілі бір зат туралы айтқанда қолданылады. Ол жекеше және көпше түрдегі зат есімдермен де, саналатын және саналмайтын зат есімдермен де қолданыла береді.

Негізгі қолданылу жағдайлары:

• Сөйлемде қайталанған зат есім: Егер зат туралы бұрын айтылса.
• *I bought a new phone. The phone is very fast.* (Мен жаңа телефон сатып алдым. (Сол) телефон өте жылдам.)
• Әлемде жалғыз заттар: Күн, Ай, Жер, аспан сияқты біреу ғана заттар.
• *The sun is shining.* (Күн жарқырап тұр.)
• Нақтыланған зат есім: Қай зат туралы айтылып тұрғаны белгілі болса.
• *Can you pass me the salt?* (Маған тұзды бересің бе? - үстел үстіндегі нақты тұз)

Ағылшын тілінде артикль қашан қолданылмайды?

Кейбір жағдайларда артикль мүлдем қолданылмайды. Бұл «нөлдік артикль» деп аталады.

• Жалпы ұғымдар (көпше түрде): Заттар немесе адамдар туралы жалпы айтқанда.
• *I love flowers.* (Мен гүлдерді жақсы көремін - жалпы гүлдерді, нақты бір гүлді емес)
• Саналмайтын зат есімдер (жалпы мағынада):
• *Water is essential for life.* (Су өмір үшін маңызды.)
• Адам, қала, ел аттары: Көп жағдайда жалқы есімдермен қолданылмайды.
• *Askar lives in Almaty.* (Асқар Алматыда тұрады.)
• *Kazakhstan is a large country.* (Қазақстан – үлкен мемлекет.)

Қазақстандықтар ағылшын артикльдерінде қандай қателер жібереді?

1. Артикльді мүлдем ұмытып кету: *She is doctor* деудің орнына *She is a doctor* деу керек.
2. Жалпы ұғымдармен 'the' қолдану: *The life is beautiful* деудің орнына *Life is beautiful* деу керек.
3. 'A' мен 'an' артиклін әріпке қарап таңдау: Ең бастысы дыбыс екенін ұмытпау керек. *an university* емес, *a university* дұрыс, себебі [ju] дауыссыз дыбыс. *a hour* емес, *an hour* дұрыс, себебі [aʊər] дауысты дыбыс.

Артикльдер туралы жиі қойылатын сұрақтар (ЖҚС)

'A/an' мен 'one' сөзінің айырмашылығы неде?

'A/an' заттың «біреу» екенін білдірсе, 'one' санға нақты екпін түсіреді. *I need a pen* (Маған бір қалам керек - кез келген) деген мен *I need one pen, not two* (Маған екі емес, бір қалам керек) дегеннің мағынасы әртүрлі.

Неліктен 'an hour' дейміз, бірақ 'a university' дейміз?

Себебі артикль таңдауы сөздің бірінші әрпіне емес, бірінші дыбысына байланысты. 'Hour' сөзі [aʊər] деп, дауысты дыбыстан басталса, 'university' сөзі [ju:nɪˈvɜːsəti] деп, дауыссыз дыбыстан басталады.

Адамдардың есімдерімен 'the' қолдануға бола ма?

Әдетте, адам есімдерімен артикль қолданылмайды. Бірақ отбасы мүшелерін тұтастай айтқанда 'the' қолданылады: *The Akhmetovs live next door.* (Ахметовтар отбасы көрші тұрады.)

Елдердің атауларымен артикльдер қалай қолданылады?

Көптеген ел атаулары артикльсіз қолданылады (Kazakhstan, Japan). Бірақ атауында 'Kingdom', 'States', 'Republic' сөздері бар немесе көпше түрдегі атаулар 'the' артиклімен қолданылады: *The United States*, *The United Kingdom*, *The Netherlands*.