Ағылшынша табиғи сөйлеу: Үйренуге тиіс 10 маңызды фразалық етістік
Ағылшын тілінде еркін сөйлеп, ана тілінде сөйлейтін адам сияқты табиғи дыбысталғыңыз келе ме? Онда сізге фразалық етістіктерді (phrasal verbs) міндетті түрде меңгеру қажет. Фразалық етістік дегеніміз – етістік пен үстеудің немесе предлогтың тіркесімінен жасалған, бірақ өзіндік жаңа мағынаға ие болатын сөз тіркесі. Мысалы, look (қарау) және up (жоғары) сөздері бірігіп, look up (ақпаратты іздеу) деген мүлде жаңа мағына береді.
Бұл мақалада біз күнделікті сөйлесуде ең жиі кездесетін 10 фразалық етістікті мысалдармен қарастырамыз. Оларды үйрену арқылы сіздің ағылшыншаңыз әлдеқайда бай әрі табиғи бола түседі.
Ағылшын тілінде ең жиі қолданылатын фразалық етістіктер қайсы?
Міне, сіздің сөздік қорыңызға қосуға тұрарлық 10 негізгі фразалық етістік:
'Get up' деген не мағына береді?
Бұл етістік «ұйқыдан тұру» немесе «ояну» дегенді білдіреді.
- Мысал: *I get up at 7 AM every morning.* (Мен күнде таңғы сағат 7-де тұрамын.)
'Give up' фразалық етістігі қалай аударылады?
Бұл «бас тарту», «бір істі тоқтату» немесе «берілу» деген мағынаны білдіреді.
- Мысал: *Don't give up on your dreams.* (Армандарыңнан бас тартпа.)
- Мысал: *He gave up smoking last year.* (Ол өткен жылы темекі шегуді тастады.)
'Turn on / Turn off' қашан қолданылады?
Бұл электр құрылғыларын «қосу» (turn on) және «сөндіру» (turn off) үшін қолданылады.
- Мысал: *Please turn on the light.* (Өтінемін, шамды жағыңызшы.)
- Мысал: *I forgot to turn off the TV.* (Мен теледидарды сөндіруді ұмытып кетіппін.)
'Look up' сөзінің мағынасы қандай?
Бұл көбінесе сөздіктен, кітаптан немесе интернеттен ақпаратты «іздеу» дегенді білдіреді.
- Мысал: *If you don't know the word, look it up in the dictionary.* (Егер сөзді білмесең, оны сөздіктен ізде.)
'Find out' дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл жаңа ақпаратты «білу», «анықтау» немесе «ашу» деген мағынада қолданылады.
- Мысал: *I need to find out what time the meeting starts.* (Маған жиналыстың нешеде басталатынын білу керек.)
'Take off' етістігінің неше мағынасы бар?
Оның екі негізгі мағынасы бар: біріншісі – киімді «шешу», екіншісі – ұшақтың «ұшып кетуі».
- Мысал: *Please take off your shoes.* (Өтінемін, аяқ киіміңізді шешіңіз.)
- Мысал: *The plane will take off in ten minutes.* (Ұшақ он минуттан кейін ұшады.)
'Run out of' деген нені білдіреді?
Бұл бір нәрсенің «таусылып қалуы», «қалмауы» дегенді білдіреді.
- Мысал: *We've run out of milk. I need to go to the store.* (Бізде сүт таусылып қалды. Дүкенге баруым керек.)
'Put on' қалай қолданылады?
Бұл 'take off' сөзіне қарама-қарсы – «киімді кию» деген мағынаны білдіреді.
- Мысал: *Put on your coat, it's cold outside.* (Сыртта суық, пальтоңды ки.)
'Go on' фразалық етістігінің мағынасы не?
Бұл «жалғастыру» дегенді білдіреді.
- Мысал: *The show must go on.* (Шоу жалғасуы керек.)
- Мысал: *Please go on with your story.* (Өтінемін, әңгімеңді жалғастыра бер.)
'Come across' дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл бір нәрсені немесе біреуді «кездейсоқ кездестіру» немесе «тауып алу» дегенді білдіреді.
- Мысал: *I came across my old school photos yesterday.* (Мен кеше ескі мектеп суреттерімді кездейсоқ тауып алдым.)
Жиі Қойылатын Сұрақтар (FAQ)
Фразалық етістіктерді қалай тез есте сақтауға болады?
Оларды жеке сөздер ретінде емес, тұтас тіркес ретінде жаттауға тырысыңыз. Мысал сөйлемдер құрап, оларды күнделікті өмірде қолдану – ең тиімді әдіс.
Фразалық етістіктердің барлығын жаттау міндетті ме?
Жоқ, барлығын жаттау қажет емес. Ең алдымен, осы мақаладағы сияқты ең жиі кездесетін және маңыздыларын үйренуден бастаңыз. Қолдана келе, сөздік қорыңыз табиғи түрде кеңейеді.
Фразалық етістіктер ресми және бейресми тілде бірдей қолданыла ма?
Фразалық етістіктердің көпшілігі бейресми және күнделікті сөйлеу тіліне тән. Алайда, олардың кейбіреулері ресми жағдаяттарда да жиі қолданылады. Қолданыс аясын ажырата білу тәжірибемен келеді.