Ағылшын тілінде келер шақты білдіру үшін 'will' және 'going to' етістіктері қолданылады. Екеуі де болашақ туралы айтқанымен, олардың арасында мағыналық айырмашылықтар бар. Бұл айырмашылықты түсіну сөзіңіздің табиғи және нақты шығуына көмектеседі. 'Will' көбіне кенеттен қабылданған шешімдер, ұсыныстар, уәделер және жеке пікірге негізделген болжамдар үшін қолданылады. Ал 'going to' болса, алдын ала жоспарланған іс-әрекеттер мен айқын дәлелдерге негізделген болжамдарды білдіреді. Ендеше, осы ережелерді нақты мысалдармен талдап көрейік.
Ағылшын тілінде 'will' етістігін қай кезде қолданған дұрыс?
'Will' етістігін көбіне белгісіз немесе сол сәтте шешілген жағдайларға қатысты қолданамыз. Оны бірнеше негізгі жағдайда пайдалануға болады.
Кенеттен қабылданған шешімдер үшін
Бұл – сөйлеп тұрған сәтте қабылдаған шешіміңіз. Сіз бұл туралы алдын ала ойланған жоқсыз.
- *(Телефон шылдырлайды)* "I will get it!" (Мен жауап беремін!)
- "I'm a bit thirsty. I think I'll have a glass of water." (Сәл шөлдеп тұрмын. Бір стақан су ішетін шығармын.)
- "That menu looks delicious. I will have the pasta, please." (Мәзір өте жақсы екен. Мен паста аламын.)
Бұл мысалдардың барлығында шешім алдын ала жоспарланбаған, сол сәттегі жағдайға байланысты қабылданған.
Ұсыныстар, уәделер және ескертулер үшін
Біреуге көмек ұсынғанда, уәде бергенде немесе ескерту жасағанда 'will' етістігін қолдану – ең табиғи таңдау.
- Ұсыныс: "That bag looks heavy. I'll help you carry it." (Сөмкеңіз ауыр көрінеді. Көтерісуге көмектесейін.)
- Уәде: "Don't worry, I will be there for you. I promise." (Уайымдама, мен сенің жаныңнан табыламын. Уәде беремін.)
- Ескерту: "If you do that again, I will tell the teacher." (Егер мұны тағы қайталасаң, мұғалімге айтамын.)
Жеке пікірге негізделген болжамдар үшін
Ешқандай айқын дәлелге сүйенбей, тек өз пікіріңізге, үмітіңізге немесе сеніміңізге негізделген болжам жасағанда 'will' қолданылады. Бұл көбінесе 'I think', 'I believe', 'I hope' сияқты тіркестермен және 'probably', 'perhaps' сияқты үстеулермен бірге келеді.
- "I think the home team will win the game tonight." (Менің ойымша, бүгін біздің команда жеңеді.)
- "She'll probably be a great leader one day." (Ол бір күні керемет көшбасшы болатын шығар.)
- "In 2050, I believe people will live on Mars." (Менің сенімімше, 2050 жылы адамдар Марста өмір сүреді.)
'Going to' тіркесін қандай жағдайларда пайдаланамыз?
Енді 'going to' құрылымына тоқталайық. Бұл форма болашақты қазіргі сәтпен байланыстырады. Ол алдын ала шешілген немесе болу ықтималдығы жоғары іс-әрекеттер үшін қолданылады.
Алдын ала жасалған жоспарлар мен ниеттер үшін
Бұл 'going to' тіркесінің ең жиі кездесетін қолданысы. Егер шешімді сөйлеу сәтіне дейін қабылдап қойсаңыз, сол ниетіңізді білдіру үшін 'going to' қолданасыз.
- "I'm going to visit my parents next weekend." (Келесі демалыста ата-анама барамын.) (Шешім алдын ала қабылданған.)
- "We're going to paint the living room blue." (Біз қонақ бөлмені көк түске бояймыз.)
- "He has saved up enough money. He's going to buy a new car." (Ол жеткілікті ақша жинады. Ол жаңа көлік сатып алмақшы.)
Айқын дәлелдерге негізделген болжамдар үшін
Егер қазіргі уақытта көріп, естіп немесе сезіп тұрған нәрсеңіз болашақтағы оқиғаның сөзсіз болатынын көрсетсе, 'going to' қолданылады. Яғни, нақты дәлел бар.
- "Look at those dark storm clouds! It's going to rain any minute." (Анау қарайған бұлттарды қарашы! Қазір жаңбыр жауады.)
- "The car is making a terrible noise. It's going to break down." (Көліктен жаман дыбыс шығып жатыр. Ол бұзылатын сияқты.)
- "She's holding her stomach and looks pale. I think she's going to be sick." (Ол ішін ұстап, бозарып тұр. Менің ойымша, оның жүрегі айнып жатыр.)
Қысқаша салыстыру: 'Will' және 'Going To'
Әлі де шатасып тұрсыз ба? Төменде негізгі айырмашылықтардың қысқаша тізімі берілген.
- 'Will' қолданылатын жағдайлар:
- Сол сәттегі шешімдер: *"I'll have the steak."* (Мен стейк аламын.)
- Ұсыныстар мен уәделер: *"I'll help you."* (Мен саған көмектесемін.)
- Жеке пікірге негізделген болжамдар: *"I think you'll love this movie."* (Менің ойымша, саған бұл фильм ұнайды.)
- 'Going To' қолданылатын жағдайлар:
- Алдын ала құрылған жоспарлар: *"I'm going to the cinema tonight."* (Мен бүгін кешке киноға барамын.)
- Дәлелге негізделген болжамдар: *"Look at the time! We're going to be late."* (Сағатты қарашы! Біз кешігеміз.)
Ең бастысы – іс-әрекеттің себебін, яғни контексті түсіну. Бұл жоспар ма, әлде кездейсоқ ой ма? Бұл жай ғана сенім бе, әлде нақты дәлелге негізделген бе? Осы сұраққа жауап беру арқылы сіз әрқашан дұрыс таңдау жасай аласыз.
Жиі қойылатын сұрақтар (ЖҚС)
'I will have a coffee' мен 'I am going to have a coffee' сөйлемдерінің мағынасы бірдей ме?
'I will have a coffee' – бұл сол сәтте қабылданған шешім, мысалы, дәмханада мәзірге қарап отырып айтылуы мүмкін. 'I am going to have a coffee' алдын ала жоспарды білдіреді; бәлкім, сіз түскі үзілісте кофе ішуді таңертең шешіп қойғансыз.
Кеше құрған жоспарымды айту үшін 'will' қолдансам бола ма?
Бұл дұрыс емес. Өткен шақта жасалған жоспар үшін 'going to' қолдану табиғи және дұрыс болады. Мысалы, егер билетті сатып алып қойсаңыз, 'I will fly to Paris tomorrow' деудің орнына, 'I am going to fly to Paris tomorrow' деп айтыңыз.
Ағылшындар 'gonna' деп жатады, ол 'going to' деген сөз бе?
Иә, 'gonna' – бұл 'going to' тіркесінің бейресми, ауызекі тілдегі қысқартылған түрі. Достармен сөйлескенде қолдануға болады, бірақ ресми жазбаша тілде қолданбаған жөн.
Күнделікті сөйлеу тілінде 'will' әлде 'going to' жиірек қолданыла ма?
Екеуі де өте жиі қолданылады. Олардың қолданылу жиілігі толығымен контекстке байланысты. Күнделікті өмірде жоспарлар үшін 'going to', ал ұсыныстар мен кенеттен қабылданған шешімдер үшін 'will' етістігін үнемі естисіз.