Ағылшынша қарапайым сөйлесуді бастау үшін алдымен "Hello" немесе "Hi" сияқты достық амандасудан бастаңыз. Содан кейін "How are you?" сияқты қарапайым сұрақ қойыңыз немесе ауа райы сияқты ортақ жағдайға қатысты пікір білдіріңіз. Осы қарапайым екі қадамдық тәсіл еш қысылусыз, достық қарым-қатынас орнатуға жол ашады.
Кез келген тіл үйренуші үшін сөйлеуге қысылу – бұл қалыпты жағдай. Дұрыс сөздерді табу керек деген ой қорқынышты болуы мүмкін, бірақ бұл сізді тоқтатпауы керек! Ағылшынша қарапайым әңгіме бастауды үйрену – бірнеше оңай қадам мен тәжірибе арқылы дамытуға болатын дағды. Бұл нұсқаулық сізге бүгіннен бастап сөйлеуге қажетті негізгі ағылшынша фразалар мен сенімділікті береді.
Біреумен ағылшынша қалай амандасқан дұрыс?
Сіздің алғашқы сөзіңіз бүкіл әңгіменің барысын анықтайды. Дұрыс сәлемдесуді таңдау жағдайға және сөйлесіп жатқан адамыңызға байланысты. Сәлемдесуді әңгіменің құлпын ашатын кілт деп ойлаңыз.
Ресми сәлемдесу
Бұларды өзіңізден үлкен адаммен, кәсіби ортада сөйлескенде немесе құрмет көрсеткенде қолданыңыз.
- Good morning / Good afternoon / Good evening. (Тәулік мезгіліне байланысты қолданыңыз.)
- Hello, how are you? (Классикалық әрі сыпайы нұсқа.)
- It's a pleasure to meet you. (Алғашқы таныстық үшін таптырмас фраза.)
Бейресми сәлемдесу
Бұлар достармен, сыныптастармен немесе өз құрдастарыңызбен еркін жағдайда сөйлесуге өте ыңғайлы.
- Hi! (Қарапайым, жылы шырайлы және өте жиі қолданылады.)
- Hey, how's it going? (Жағдай сұраудың еркін түрі.)
- What's up? (Достар арасында жиі қолданылатын өте еркін форма.)
Әңгімені жалғастыру үшін қандай сұрақтар қоюға болады?
Сәлемдесуден кейін әңгімеге "отын" қажет. Ол отын – сұрақтар! Сұрақ қою арқылы сіз екінші адамға қызығушылық танытасыз. Жаңадан бастаушылар үшін ең жақсы сұрақтар – қарапайым және ашық (тек "иә" немесе "жоқ" деп жауап беруге болмайтын) сұрақтар.
Сұрақтарды құрастыруды есте сақтаудың ең оңай жолы – "WH" сөздерін қолдану:
- Who? (Кім?) (Мысалы: "Who is your favorite musician?" - "Сіздің сүйікті музыкантыңыз кім?")
- What? (Не?) (Мысалы: "What do you do for work/study?" - "Жұмысыңыз немесе оқуыңыз не туралы?")
- Where? (Қайда?) (Мысалы: "Where are you from?" - "Сіз қайдан боласыз?")
- When? (Қашан?) (Мысалы: "When did you start learning English?" - "Ағылшын тілін қашан үйрене бастадыңыз?")
- Why? (Неге?) (Мысалы: "Why did you choose this café?" - "Неліктен осы кафені таңдадыңыз?")
- How? (Қалай?) (Мысалы: "How was your weekend?" - "Демалыс күндеріңіз қалай өтті?")
Қарапайым сұрақтардан бастаңыз. Мысалы, ол "How are you?" дегенге "I'm good, thanks!" деп жауап бергеннен кейін, сіз "How is your day going?" (Күніңіз қалай өтіп жатыр?) деп сұрай аласыз.
Ағылшынша қарапайым әңгіме бастауға қандай тақырыптар көмектеседі?
Ыңғайлы сөйлесу үшін қауіпсіз және бейтарап тақырыпты таңдау маңызды. Бұл тақырыптарды талқылау оңай және ешкімді ыңғайсыз жағдайға қалдырмайды. Олар сөйлеуді жаттықтыруға тамаша мүмкіндік береді.
Күнделікті әңгімеге арналған бірнеше тамаша тақырып:
- Ауа райы: Бұл классикалық тақырып! Себебі бұл баршаға ортақ нәрсе.
- *Мысал: "It's a beautiful day, isn't it?" (Бүгін күн қандай керемет, солай емес пе?) немесе "I can't believe how much it's raining!" (Жаңбырдың қатты жауып тұрғанына сене алар емеспін!).*
- Хобби және қызығушылықтар: Адамдар өздеріне ұнайтын нәрселер туралы айтқанды жақсы көреді.
- *Мысал: "What do you like to do in your free time?" (Бос уақытыңызда немен айналысқанды ұнатасыз?) немесе "Do you watch any good TV shows?" (Қандай да бір жақсы сериал көресіз бе?).*
- Тамақ пен сусын: Барлық адамға қатысты әмбебап тақырып.
- *Мысал: "This coffee is delicious! Do you know any other good cafés around here?" (Бұл кофе өте дәмді екен! Осы маңда басқа жақсы кафелерді білесіз бе?).*
- Орналасқан жер немесе оқиға: Өздеріңіз тұрған ортақ орын туралы сөйлесіңіз.
- *Мысал: "This is a nice park." (Бұл жақсы саябақ екен) немесе "Are you enjoying the concert?" (Концерт сізге ұнап жатыр ма?).*
Сөйлеуге деген сенімділікті қалай арттыруға болады?
Сенімділік сөздік қор сияқты маңызды. Мақсат – мінсіз сөйлеу емес, қарым-қатынас орнату. Қателесуден қорықпаңыз – әрбір үйренуші қателеседі!
- Белсенді тыңдаңыз: Екінші адамның не айтып жатқанына назар аударыңыз. Әңгімеге қатысып отырғаныңызды көрсету үшін басыңызды изеп, "Oh," "Really?" және "I see" сияқты кішкентай сөздерді қолданыңыз. Бұл үнемі сөйлеу керек деген қысымды азайтады.
- Қарапайым сөйлемдерді қолданыңыз: Сізге ұзын, күрделі сөйлемдер қажет емес. Қысқа, анық сөйлемдер өте тиімді. Мысалы, күрделі сөйлем құрып, шатасқаннан гөрі, "I like music. I listen to pop" деп айтқан әлдеқайда жақсы.
- Бірнеше фразаны алдын ала дайындап алыңыз: Ағылшынша сөйлесуіңіз мүмкін жағдайға барар алдында бір-екі әңгіме бастайтын сөз тіркесін ойластырыңыз. Дайын жоспардың болуы сізге әлдеқайда дайын сезінуге көмектеседі.
Ағылшынша қарапайым әңгіме бастауды үйрену – тілді еркін меңгеруге жасалған алғашқы қадамыңыз. Қарапайым сәлемдесуден бастаңыз, достық сұрақ қойыңыз және тыңдаңыз. Әрбір әңгіме, қаншалықты қысқа болса да, сіздің дағдыңыз бен сенімділігіңізді арттырады. Сондықтан терең тыныс алыңыз, күлімсіреңіз де, "Hi!" деп айтыңыз!
Жиі Қойылатын Сұрақтар (ЖҚС)
1-сұрақ: Бейтаныс адаммен ағылшынша сөйлесуді неден бастаған оңай?
Жауап: Ең оңай жолы – ортақ ортаңыз туралы жағымды пікір айту. Мысалы, егер сіз кезекте тұрсаңыз, жаныңыздағы адамға "This music is nice" (Мына музыка жақсы екен) немесе "I love the decoration in this shop" (Маған осы дүкеннің безендірілуі ұнайды) деп айта аласыз. Бұл жеке сұрақ қойғаннан гөрі табиғи естіледі.
2-сұрақ: Егер сөйлесу кезінде бірдеңені түсінбесем, не деп жауап беруіме болады?
Жауап: Түсінбегеніңізді айту мүлдем дұрыс. Сіз "I'm sorry, could you please repeat that?" (Кешіріңіз, қайталап жібересіз бе?) немесе "I'm still learning English, could you speak a little slower?" (Мен ағылшын тілін енді үйреніп жүрмін, сәл баяуырақ сөйлейсіз бе?) сияқты сыпайы сөз тіркестерін қолдана аласыз. Көптеген адамдар сізге көмектесуге қуанышты болады.
3-сұрақ: Ағылшынша "How are you?" дегеннен кейін не деу керек?
Жауап: Сіз жауап бергеннен кейін ("I'm good, thank you."), сұрақты қайтару сыпайылық болып саналады. Сіз "And you?" немесе "How about you?" (Ал сіздің жағдайыңыз қалай?) деп айта аласыз. Бұл сіздің оған деген қызығушылығыңызды білдіреді және әңгімені теңестіреді.
4-сұрақ: Ағылшынша әңгімені сыпайы түрде қалай аяқтауға болады?
Жауап: Әңгімені сыпайы түрде аяқтау үшін кету себебін айтуға болады. "Well, it was nice talking to you, but I have to go now" (Сізбен сөйлескеніме қуаныштымын, бірақ қазір кетуім керек) немесе "Anyway, I should get back to my work. Have a great day!" (Жарайды, мен жұмысыма оралуым керек. Күніңіз сәтті өтсін!) сияқты сөз тіркестерін қолданыңыз. "Take care" (Аман болыңыз) немесе "See you later" (Кездескенше) сияқты достық қоштасу сөздерін қосу да өте орынды.
5-сұрақ: Ағылшын тілінде сөйлейтін адаммен қарапайым сөздерді қолдансам бола ма?
Жауап: Иә, әрине! Ана тілінде сөйлейтін адамдар сіздің қарым-қатынас жасауға тырысқаныңызды бағалайды. Күрделі сөздерді қате қолданғаннан гөрі, қарапайым, дұрыс сөздерді қолданған әлдеқайда жақсы. Кез келген әңгімедегі ең маңызды мақсат – ойды анық жеткізу.