TOEFL мен IELTS емтихандарының негізгі айырмашылығы олардың форматы мен қолданылатын ағылшын тілінің стилінде жатыр. TOEFL толығымен компьютерлік форматта өтеді, онда америкалық ағылшын тілі мен кіріктірілген тапсырмалар қолданылады. Ал IELTS қағаз және компьютерлік нұсқаларды ұсынады, әлемдік ағылшын тілінің түрлі акценттерін қамтиды және сөйлесу бөлімі емтихан алушымен бетпе-бет өтеді. Екі емтихан да көптеген оқу орындарында қабылданатындықтан, сіздің таңдауыңыз университеттің талабына және жеке қабілеттеріңізге байланысты болады.
Шетелде білім алу жолында ағылшын тілін білу деңгейін анықтайтын дұрыс тестті таңдау — маңызды қадам. Көптеген халықаралық студенттер үшін бұл таңдау екі негізгі емтиханға келіп тіреледі: TOEFL (Test of English as a Foreign Language) және IELTS (International English Language Testing System). Екеуі де сіздің ағылшын тілін меңгеру деңгейіңізді бағалауға арналғанымен, TOEFL мен IELTS емтихандарының негізгі айырмашылықтарын түсіну — өзіңізге және мақсатты университетіңізге ең қолайлысын таңдау үшін өте маңызды.
Бұл нұсқаулық саналы шешім қабылдауыңызға көмектесу үшін екі емтиханды егжей-тегжейлі салыстыруды ұсынады.
Емтихан форматы мен өткізілуінде қандай негізгі айырмашылық бар?
Ең басты айырмашылықтардың бірі — тесттердің өткізілу тәсілі.
- TOEFL iBT (Internet-Based Test): Бұл TOEFL-дың ең кең таралған нұсқасы. Reading, Listening, Speaking және Writing бөлімдерінен тұратын бүкіл емтихан арнайы тест орталығында компьютерде орындалады. Сондай-ақ, емтиханның Home Edition (үйден тапсыру) нұсқасы да бар.
- IELTS: IELTS-те таңдау мүмкіндігі көбірек. Сіз тест орталығында қағаз негізіндегі немесе компьютерде тапсырылатын тестті таңдай аласыз. Ең маңыздысы, компьютерде тапсырылатын нұсқада да IELTS Speaking тесті сертификатталған емтихан алушымен бетпе-бет өткізіледі. Көптеген студенттер мұны табиғи және ыңғайлы деп санайды.
Speaking (Сөйлесу) бөлімдері қалай ерекшеленеді?
Бұл көбінесе тест тапсырушылар үшін шешуші фактор болып табылады, өйткені екі емтиханның бұл бөлімі мүлдем әртүрлі өтеді.
TOEFL Speaking бөлімі қалай өтеді?
Сіз құлаққап киіп, экрандағы нұсқауларға сәйкес микрофонға сөйлейсіз. Жауаптарыңыз жазылып, кейін жасанды интеллект пен бірнеше адамнан тұратын бағалаушылар тобымен бағаланады. Тапсырмалар көбінесе кіріктірілген болады, яғни ауызша жауабыңызды құрастырмас бұрын қысқа мәтінді оқып, соған қатысты аудио жазбаны тыңдауыңыз қажет болуы мүмкін.
*Мысал тапсырма:* You read a short announcement about a new university policy and then listen to two students discussing their opinions on it. You are then asked to summarize one student's opinion and explain the reasons they gave. *Түсіндірмесі:* Яғни, сіз университеттің жаңа ережесі туралы қысқа хабарландыруды оқып, содан кейін осы тақырыпты талқылап жатқан екі студенттің әңгімесін тыңдайсыз. Содан соң бір студенттің пікірін қорытындылап, оның себептерін түсіндіріп беруіңіз керек.
IELTS Speaking бөлімі қалай өтеді?
Бұл бөлім — емтихан алушымен жеке, тікелей сұхбат. Ол кәдімгі әңгімелесу секілді өтеді және үш бөліктен тұрады:
- Танысу және сұхбат: Өзіңіз, үйіңіз, жұмысыңыз немесе оқуыңыз туралы жалпы сұрақтар.
- Жеке монолог: Сізге тақырып жазылған карточка беріледі және сол тақырып бойынша екі минуттық сөз сөйлеуге бір минут дайындалуға уақыт беріледі.
- Екіжақты талқылау: Емтихан алушы екінші бөлімдегі тақырыпқа қатысты абстрактілі сұрақтар қояды.
Көптеген студенттер IELTS форматын жеке қарым-қатынасқа негізделгендіктен жөн көрсе, басқалары TOEFL емтиханында компьютерге сөйлегенде қысылмайтынын айтады.
TOEFL мен IELTS емтихандарының бөлімдер бойынша негізгі айырмашылықтары қандай?
Өткізілу және сөйлесу форматтарынан басқа, басқа бөлімдердегі сұрақ түрлері мен мазмұны да әртүрлі.
Reading (Оқу) бөлімінде қандай айырмашылықтар бар?
- TOEFL: Университет оқулығында кездесетін ұзақ, академиялық стильдегі мәтіндерден тұрады. Барлық сұрақтар — бірнеше нұсқалы.
- IELTS: Кітаптар, журналдар және газеттер сияқты әртүрлі дереккөздерден алынған мәтіндерді қамтиды. Онда тақырыптарды сәйкестендіру, Дұрыс/Бұрыс/Айтылмаған және сөйлемді толықтыру сияқты сұрақтардың кең ауқымы қолданылады, бұл әртүрлі оқу стратегияларын қажет етеді.
Listening (Тыңдау) бөлімінде қандай айырмашылықтар бар?
- TOEFL: Сіз негізінен Солтүстік Америка акцентімен айтылатын академиялық дәрістер мен кампустағы әңгімелерден үзінділер тыңдайсыз. Алдымен бүкіл аудио сегментті тыңдап, содан кейін бірнеше нұсқалы сұрақтарға жауап бересіз.
- IELTS: Академиялық және күнделікті әлеуметтік контексттердегі монологтар мен диалогтардың жиынтығын қамтиды. Сіз әртүрлі акценттерді (британдық, аустралиялық, канадалық және т.б.) естисіз. Басты айырмашылық — сіз сұрақтарға аудионы *тыңдау барысында* жауап бересіз.
Writing (Жазу) бөлімінде қандай айырмашылықтар бар?
- TOEFL: Екі жазбаша тапсырма да компьютерде теріледі. Біріншісі — мәтінді оқып, сол тақырып бойынша дәрісті тыңдап, содан кейін олардың қалай байланысатыны туралы жазатын кіріктірілген тапсырма. Екінші тапсырма онлайн академиялық талқылауға арналған қысқа эссе жазуды талап етеді.
- IELTS: Сіз екі эссе жазасыз. 1-тапсырмада (Академиялық) сіз график, диаграмма немесе кестедегі ақпаратты сипаттап, қорытындылауыңыз керек. 2-тапсырмада сіз белгілі бір пікірге немесе көзқарасқа жауап ретінде ресми эссе жазасыз.
Университетке түсу үшін қай емтиханды таңдауым керек?
Таңдау жасауға көмектесетін қарапайым, қадамдық нұсқаулық:
- Университет талаптарын тексеріңіз: Бұл ең маңызды қадам. Сіз тапсырғалы отырған әр университеттің қабылдау бөлімінің веб-сайтына кіріңіз. АҚШ, Ұлыбритания, Канада және Аустралиядағы көптеген оқу орындары екі тестті де қабылдағанымен, кейбіреулері біреуіне басымдық беруі немесе әрқайсысы үшін әртүрлі ең төменгі балл талаптарын қоюы мүмкін.
- Мықты тұстарыңызды бағалаңыз: Жеке дағдыларыңыз бен ыңғайлылық деңгейіңізді ескеріңіз.
- Сізге адаммен сөйлескен ұнай ма, әлде компьютермен бе?
- Жылдам тере аласыз ба?
- Сіз бірнеше нұсқалы сұрақтармен жақсы жұмыс істейсіз бе, әлде әртүрлі сұрақ форматтарымен бе?
- Сізге америкалық ағылшын тілін түсіну басқа әлемдік акценттерге қарағанда оңайырақ па?
- Сынақ тестін тапсырыңыз: Нақты білудің ең жақсы жолы — екеуін де сынап көру. TOEFL мен IELTS-тің ресми дайындық материалдары онлайн қолжетімді. Форматты өз тәжірибеңізден өткізу сізге қай тесттің ыңғайлы екенін нақты түсінуге мүмкіндік береді.
Қорытындылай келе, екі тесттің бірі екіншісінен объективті түрде оңай емес. Сәттілік форматты түсінуден және тиімді дайындықтан келеді. TOEFL мен IELTS емтихандарының негізгі айырмашылықтарын мұқият қарастыра отырып, сіз ағылшын тілін білу деңгейіңізді ең жақсы көрсететін және университетке түсу мақсаттарыңызға жетуге мүмкіндік беретін тестті таңдай аласыз.
Жиі Қойылатын Сұрақтар (ЖҚС)
С: TOEFL IELTS-ке қарағанда қиынырақ па? Ж: Екі тесттің бірі екіншісінен «қиын» емес, олар дағдыларды әртүрлі тексереді. Қайсысының қиын болып көрінетіні сіздің жеке қабілеттеріңізге байланысты. Мысалы, егер сіз ауызекі сөйлесуде мықты болсаңыз, сізге IELTS сөйлесу тесті ұнауы мүмкін, ал жылдам теретіндер толығымен компьютерге негізделген TOEFL-ды таңдауы ықтимал.
С: АҚШ университеттері TOEFL-ды артық көре ме, әлде IELTS-ті ме? Ж: TOEFL американдық тест болғанымен, АҚШ университеттерінің 99%-дан астамы TOEFL және IELTS ұпайларын қабылдайды. Дегенмен, әрқашан мақсатты оқу орындарыңыздың нақты қабылдау талаптарын тексеріңіз, өйткені кейбіреулері біреуіне сәл басымдық беруі немесе әрқайсысы үшін әртүрлі ең төменгі балл талаптарын қоюы мүмкін.
С: TOEFL және IELTS сертификаттары қанша уақыт жарамды? Ж: TOEFL және IELTS ұпайлары да тест тапсырылған күннен бастап екі жыл бойы жарамды. Осы мерзімнен кейін университетке түсу немесе иммиграциялық мақсаттар үшін емтиханды қайта тапсыруыңыз қажет болуы мүмкін.
С: TOEFL немесе IELTS емтиханын үйден онлайн тапсыруға бола ма? Ж: Иә, екі ұйым да үйде тапсыруға болатын нұсқаларды ұсынады. TOEFL iBT Home Edition және IELTS Online (Academic) сізге қатаң жабдық пен орта талаптарына сәйкес келген жағдайда ресми тестті өз компьютеріңізден тапсыруға мүмкіндік береді.
С: Канада немесе Аустралияға көшу үшін қай тест жақсырақ? Ж: Екеуі де қабылданғанымен, IELTS Канада, Аустралия және Ұлыбритания сияқты Достастық елдеріне иммиграциялық мақсаттар үшін жиі талап етілетін тест болып саналады. Сіз тапсырып жатқан иммиграциялық бағдарламаның нақты талаптарын тексергеніңіз жөн.