Ағылшын тіліндегі 'a', 'an' және 'the' артикльдерінің негізгі айырмашылығы олардың нақтылық дәрежесінде жатыр. 'A' және 'an' – жалпы, нақты емес, жекеше түрдегі зат есімдер үшін қолданылатын белгісіздік артикльдері. Ал 'the' – сөйлеушіге де, тыңдаушыға да белгілі, нақты, дара зат есімдер үшін қолданылатын белгілілік артиклі.
Ағылшын артикльдерін меңгеру қиын болып көрінуі мүмкін, бірақ бұл – табиғи және еркін сөйлеуге бағытталған ең маңызды қадамдардың бірі. Бұл кішкентай сөздер ('a', 'an' және 'the') – сіздің жалпы немесе нақты бір нәрсе туралы айтып жатқаныңызды анықтайтын детерминативтер. 'A', 'an' және 'the' артикльдерінің айырмашылығын түсіну – сіздің жазбаша және ауызекі ағылшын тіліңізді бірден жақсартатын негізгі грамматикалық дағды. Ендеше, ережелерді қарапайым мысалдармен талдап көрейік.
Белгісіздік артикльдері ('A' және 'An') дегеніміз не және олар қашан қолданылады?
'A' және 'an' белгісіздік артикльдері деп аталады. Сіз оларды белгілі біреуі емес, жалпы мағынадағы, жекеше түрдегі саналатын зат есім туралы айтқанда қолданасыз. Оларды «көптің бірі» деген мағынада қабылдауға болады.
Мысалы, егер сіз «I need a pencil» десеңіз, сіз нақты бір қарындашты сұрап тұрған жоқсыз. Кез келген қарындаш жарай береді.
'A' және 'an' артикльдерінің қайсысын қашан қолдану керек?
'A' немесе 'an' артиклін таңдау келесі сөздің бірінші әрпіне емес, дыбысталуына байланысты. Бұл – тіл үйренушілерді жиі шатастыратын маңызды ереже.
'A' артиклін дауыссыз дыбыстан басталатын сөздің алдында қолданыңыз.
- a cat (мысық)
- a big house (үлкен үй)
- a dog (ит)
- a university (Бұл жерде 'u' әрпі 'й' дауыссыз дыбысын береді.)
- a one-dollar bill (Бұл жерде 'o' әрпі 'у' [w] дауыссыз дыбысын береді.)
'An' артиклін дауысты дыбыстан (a, e, i, o, u) басталатын сөздің алдында қолданыңыз.
- an apple (алма)
- an elephant (піл)
- an interesting story (қызықты оқиға)
- an old car (ескі көлік)
- an hour (Бұл жерде 'h' әрпі оқылмайды, сондықтан сөз дауысты дыбыстан басталады.)
Белгілілік артиклі ('The') қалай және қайда қолданылады?
'The' – бұл белгілілік артиклі. Сіз оны өзіңізге де, тыңдаушыңызға да таныс, нақты бір зат есімге сілтеме жасау үшін қолданасыз. Оны жекеше, көпше және саналмайтын зат есімдермен қолдануға болады.
Мысалы, егер сіз «Please pass me the pencil» десеңіз, сіз екеуіңіз де көріп тұрған немесе бұрын талқылаған нақты қарындашты сұрайсыз.
'The' артиклін қолданудың негізгі ережелері қандай?
'The' артиклін бірнеше нақты жағдайда қолдану керек:
- Бұрын айтылған нәрсеге сілтеме жасау үшін.
- Мысал: "I bought a shirt and a jacket. The shirt is blue." (Мен бір жейде мен күрте сатып алдым. Сол жейде көк түсті.)
- Бір нәрсенің жалғыз данасы болғанда (бірегей заттар).
- Мысал: "The sun is very bright today." (Бүгін Күн өте жарық.) / "Who is the president of France?" (Францияның президенті кім?)
- Контексте белгілі нақты заттарға сілтеме жасағанда.
- Мысал: "Let's go to the park." (Қаламыздағы белгілі саябаққа барайық.)
- Сын есімнің күшейтпелі шырайымен және реттік сан есімдермен.
- Мысал: "This is the tallest building in the city." (Бұл – қаладағы ең биік ғимарат.) / "It was the first time I had seen a whale." (Бұл менің китті бірінші рет көруім еді.)
- Адамдардың немесе заттардың тұтас тобына сілтеме жасау үшін.
- Мысал: "The rich have a responsibility to help the poor." (Байлар кедейлерге көмектесуге міндетті.)
Мысал ретінде бір оқиға: 'A', 'An' және 'The' айырмашылығын қалай ажыратуға болады?
Осы ережелердің іс жүзінде қалай жұмыс істейтінін көрейік. Досыңызға күніңіз туралы айтып жатырсыз деп елестетіңіз:
"This morning, I saw a dog in the park. It was an unusual-looking dog, with very long ears. I walked over to pet it. The dog was very friendly and licked my hand. The owner, a kind woman, told me it was a Basset Hound."
- a dog: Ит туралы алғаш рет айтып жатырмыз. Бұл әлі нақты ит емес, кез келген бір ит.
- an unusual-looking dog: Сын есім дауысты дыбыстан басталады.
- The dog: Енді біз жаңа ғана таныстырған нақты ит туралы айтып жатырмыз.
- The owner: Сол нақты иттің нақты иесі.
- a kind woman / a Basset Hound: Әйел мен иттің тұқымы туралы жалпы сипаттама.
Қорытынды: Тәжірибе бәрін жеңеді
Қорытындылай келе, негізгі айырмашылық – жалпы және нақты ұғымдарда. Жалпы, жекеше зат есім үшін 'a' немесе 'an' артиклін, ал тыңдаушыңызға белгілі нақты зат есім (жекеше немесе көпше) үшін 'the' артиклін қолданыңыз. 'A', 'an' және 'the' айырмашылығын меңгеру уақыт пен тәжірибені қажет етеді. Ағылшын тілінде сөйлейтіндердің оларды сөйлескенде және фильмдерде қалай қолданатынына назар аударуға тырысыңыз. Көп ұзамай, дұрыс артикльді таңдау сіз үшін үйреншікті іске айналады.
Ағылшын артикльдері туралы жиі қойылатын сұрақтар (FAQ)
1-сұрақ: 'A', 'an' және 'the' артикльдерінің басты айырмашылығы неде? 'A' және 'an' – жалпы, жекеше затқа арналған белгісіздік артикльдері (мысалы, "a car" – кез келген көлік). 'The' – сөйлесудегі барлық адамға белгілі нақты затқа арналған белгілілік артиклі (мысалы, "the car" – біздің көлік немесе біз жаңа ғана айтқан көлік).
2-сұрақ: 'A' немесе 'an' артиклін көпше түрдегі зат есімдермен қолдануға бола ма? Жоқ, 'a' және 'an' тек жекеше түрдегі саналатын зат есімдермен қолданылады. Жалпы көпше түрдегі зат есімдер үшін әдетте артикль мүлдем қолданылмайды (мысалы, "I like dogs", "I like a dogs" емес).
3-сұрақ: Неліктен 'a university' дейміз, бірақ 'an umbrella' деп айтамыз? Себебі ереже жазылған әріпке емес, дыбысқа негізделген. 'University' сөзі 'й' дауыссыз дыбысынан ('yoo-ni-ver-sity') басталады, сондықтан 'a' қолданылады. 'Umbrella' сөзі 'а' дауысты дыбысынан басталады, сондықтан 'an' қолданылады.
4-сұрақ: 'The' артиклін саналмайтын зат есімдермен қолдану дұрыс па? Иә, 'the' артиклін сол зат есімнің нақты бір түріне сілтеме жасағанда саналмайтын зат есімдермен қолдануға болады. Мысалы, жалпы мағынада "Water is essential for life" (Су өмір үшін маңызды) дейсіз, бірақ нақты жағдайда "The water in this bottle is cold" (Бұл бөтелкедегі су суық) дейсіз.
5-сұрақ: Зат есімнің алдында әрқашан артикль тұруы міндетті ме? Жоқ. Әдетте жалқы есімдердің алдында (адамдардың немесе көптеген қалалардың атаулары, мысалы, "Sarah lives in London") немесе көпше түрдегі зат есімдер туралы жалпы мағынада айтқанда (мысалы, "Computers have changed the world") артикль қолданылмайды.