Американдық және Британдық Ағылшын: Күнделікті Заттардың Атауларындағы Басты Айырмашылықтар
Ағылшын тілін үйреніп жүргенде, бір заттың екі түрлі атауын кездестіріп, таңғалған боларсыз. Бұл – американдық (AmE) және британдық (BrE) ағылшын тілінің лексикалық айырмашылықтары. Бұл мақалада біз күнделікті өмірде жиі кездесетін заттардың екі диалектідегі атауларын қарастырып, олардың негізгі айырмашылықтарын талдаймыз.
Американдық және британдық ағылшын тіліндегі сөздердің айырмашылығы қайдан шыққан?
Бұл айырмашылықтардың тамыры тарихта жатыр. Америка Құрама Штаттары Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейін, тіл екі түрлі жолмен дами бастады. Америкалықтар тілді жеңілдетуге тырысып, жаңа сөздер ойлап тапса, британдықтар дәстүрлі формаларды сақтап қалды. Сонымен қатар, екі елдің мәдениеті мен технологиялық дамуындағы айырмашылықтар да жаңа сөздердің пайда болуына әсер етті.
Күнделікті қолданыстағы заттар екі диалектіде қалай әртүрлі аталады?
Міне, күнделікті өмірде жиі кездесетін заттардың американдық және британдық ағылшын тіліндегі атауларының кейбір мысалдары:
Тұрғын үй және жиһаз (Apartment & Furniture)
- Пәтер: AmE: apartment / BrE: flat
- Бірінші қабат: AmE: first floor / BrE: ground floor
- Аула: AmE: yard / BrE: garden
- Шкаф: AmE: closet / BrE: wardrobe
- Кран (шүмек): AmE: faucet / BrE: tap
Киім-кешек (Clothing)
- Шалбар: AmE: pants / BrE: trousers
- Свитер: AmE: sweater / BrE: jumper
- Аяқ киім: AmE: sneakers / BrE: trainers
- Іш киім: AmE: underwear / BrE: pants (Бұл жерде абай болыңыз, британдық ағылшын тіліндегі "pants" іш киімді білдіреді!)
Азық-түлік (Food)
- Печенье: AmE: cookie / BrE: biscuit
- Картоп фри: AmE: french fries / BrE: chips
- Чипсы: AmE: chips / BrE: crisps
- Кәмпит: AmE: candy / BrE: sweets
- Баклажан: AmE: eggplant / BrE: aubergine
Көлік (Transportation)
- Жүк көлігі: AmE: truck / BrE: lorry
- Бензин: AmE: gas (gasoline) / BrE: petrol
- Метро: AmE: subway / BrE: underground, tube
- Магистраль: AmE: highway / BrE: motorway
- Жаяу жүргінші жолы: AmE: sidewalk / BrE: pavement
Емледе (spelling) қандай айырмашылықтар бар?
Лексикадан бөлек, емледе де кішігірім айырмашылықтар кездеседі. Олардың кейбірі:
- AmE: -or / BrE: -our (Мысалы: *color/colour*, *honor/honour*)
- AmE: -er / BrE: -re (Мысалы: *center/centre*, *theater/theatre*)
- AmE: -ize / BrE: -ise (Мысалы: *organize/organise*, *realize/realise*)
- AmE: -og / BrE: -ogue (Мысалы: *catalog/catalogue*)
Жиі Қойылатын Сұрақтар (ЖҚС)
Ағылшын тілін үйренуші ретінде қай диалектіні таңдаған дұрыс?
Бұл сіздің мақсатыңызға байланысты. Егер сіз АҚШ-та оқуды немесе жұмыс істеуді жоспарласаңыз, американдық ағылшын тіліне басымдық бергеніңіз жөн. Ал Ұлыбританияға немесе Еуропа елдеріне баратын болсаңыз, британдық нұсқасы пайдалырақ болады. Жалпы, екі диалект те бір-біріне өте ұқсас, сондықтан біреуін меңгерсеңіз, екіншісін түсіну қиын болмайды.
Фильмдер мен сериалдарда қай диалект жиі кездеседі?
Голливудтың әлемдік ықпалына байланысты американдық ағылшын тілі фильмдерде, телешоуларда және танымал музыкада жиі кездеседі. Алайда, "Гарри Поттер", "Шерлок" немесе "Корона" сияқты британдық туындылар да өте танымал.
Халықаралық емтихандарда (IELTS, TOEFL) қай диалект қолданылады?
TOEFL емтиханы негізінен американдық ағылшын тілін пайдаланады. Ал IELTS емтиханында әртүрлі акценттер мен диалектілер, соның ішінде британдық, американдық, австралиялық нұсқалар кездесуі мүмкін. Ең бастысы – таңдаған диалектіңізде дәйекті болу.