IELTS пе, TOEFL ма? Қай емтиханды таңдау керек және негізгі айырмашылықтары қандай?

IELTS пе, TOEFL ма? Қай емтиханды таңдау керек және негізгі айырмашылықтары қандай?

Шетелде білім алуды немесе жұмыс істеуді жоспарлап жүрсіз бе? Онда сізге ағылшын тілін білу деңгейіңізді халықаралық сертификатпен растау қажет болады. Бұл ретте ең танымал екі емтихан – IELTS және TOEFL. Бірақ қайсысын таңдаған дұрыс? Бұл мақалада біз екі тесттің негізгі айырмашылықтарын, артықшылықтары мен кемшіліктерін талдап, сізге оңтайлы шешім қабылдауға көмектесеміз.

IELTS және TOEFL емтихандарының негізгі мақсаты қандай?

Екі тест те ағылшын тілін ана тілі ретінде қолданбайтын адамдардың тілдік дағдыларын бағалауға арналған. Олардың нәтижелерін бүкіл әлемдегі мыңдаған университеттер, жұмыс берушілер және иммиграциялық қызметтер қабылдайды. Негізгі мақсат – сіздің ағылшын тілді ортада оқи, жұмыс істей және өмір сүре алатыныңызды анықтау.

• IELTS (International English Language Testing System): Көбіне Ұлыбритания, Аустралия, Канада, Жаңа Зеландия және Еуропа елдерінде кеңінен танылған. Британдық ағылшын тіліне негізделген.
• TOEFL (Test of English as a Foreign Language): Негізінен АҚШ пен Канада университеттерінде талап етіледі. Американдық ағылшын тіліне басымдық береді.

Екі тесттің форматында қандай айырмашылықтар бар?

Бұл – таңдау жасаудағы ең маңызды факторлардың бірі. Екі емтихан да төрт бөлімнен тұрады: тыңдалым (Listening), оқылым (Reading), жазылым (Writing) және сөйлесім (Speaking). Алайда, олардың өту тәртібі мен тапсырма түрлері әртүрлі.

Сөйлесім (Speaking) бөлімі қалай өтеді?

• IELTS: Сіз тірі емтихан алушымен бетпе-бет сөйлесесіз. Бұл 11-14 минуттық сұхбат форматында өтеді. Көптеген адам үшін бұл табиғи сөйлесуге ұқсас болғандықтан, ыңғайлырақ болып көрінеді.
• TOEFL: Сіз компьютер алдында отырып, құлаққапқа орнатылған микрофонға сөйлейсіз. Сіздің жауаптарыңыз жазылып, кейін бағаланады. Бұл интроверттер үшін немесе адаммен тікелей сөйлесуден қысылатындар үшін қолайлы болуы мүмкін.

Жазылым (Writing) бөлімінде не жазу керек?

• IELTS: Екі тапсырмадан тұрады. Біріншісінде график, кесте немесе диаграмманы сипаттап жазу керек (кемінде 150 сөз). Екіншісінде берілген тақырыпқа эссе жазу қажет (кемінде 250 сөз). Компьютерде немесе қағазбен тапсыруға болады.
• TOEFL: Бұл да екі тапсырмадан тұрады. Біріншісі – интеграцияланған тапсырма: сіз қысқа мәтін оқып, сол тақырыпта лекция тыңдайсыз, содан кейін екеуін салыстырып жазасыз. Екіншісі – берілген тақырыпқа өз пікіріңізді білдіріп, эссе жазу. Барлық тапсырма компьютерде теріледі.

Бағалау жүйелері қалай ерекшеленеді?

Нәтижелерді салыстыру үшін екі тесттің бағалау шкаласын түсіну маңызды.

1. IELTS: 9 баллдық шкаламен бағаланады. Әр бөлім (Listening, Reading, Writing, Speaking) үшін 0-ден 9-ға дейін балл қойылады, содан кейін ортақ балл (Overall Band Score) шығарылады. Мысалы: *Your overall score is 7.5*.
2. TOEFL iBT: 120 баллдық жүйемен есептеледі. Әрбір төрт бөлім 30 баллдан бағаланып, жалпы ұпай солардың қосындысынан тұрады. Мысалы: *Your total score is 100 out of 120*.

Университеттердің талаптары әртүрлі, бірақ жалпы алғанда IELTS 6.5-7.0 балы TOEFL 90-100 балына тең деп есептеледі.

Өзіме қайсысы сәйкес келетінін қалай анықтауға болады?

Сонымен, қайсысын таңдау керек? Өзіңізге мына сұрақтарды қойып көріңіз:

• Мақсатты еліңіз қайсы? Егер АҚШ-қа баратын болсаңыз, TOEFL-ға басымдық беріңіз. Ұлыбритания, Аустралия немесе Канаданы таңдасаңыз, IELTS жиі талап етіледі. Дегенмен, әрқашан сіз тапсыратын университеттің немесе ұйымның ресми сайтын тексеріңіз, себебі көпшілігі екі тестті де қабылдайды.
• Қай акцент сізге түсініктірек? TOEFL-да негізінен американдық акцент қолданылса, IELTS-те британдық, аустралиялық, жаңазеландиялық және канадалық акценттер кездеседі.
• Сөйлесу форматының қайсысы ыңғайлы? Адаммен тікелей сұхбаттасқанды жөн көресіз бе, әлде компьютерге сөйлеген оңай ма?
• Жазу дағдыларыңыз қандай? Компьютерде тез тересіз бе? Онда TOEFL сізге қолайлы болуы мүмкін. Егер қолмен жазуды немесе графиктерді сипаттауды ұнатсаңыз, IELTS-ті қарастырыңыз.

Жиі қойылатын сұрақтар (FAQ)

IELTS пен TOEFL қайсысы оңайырақ? Бұл сұрақтың нақты жауабы жоқ, себебі ол әр адамның жеке дағдыларына байланысты. Мысалы, егер сіз адаммен еркін сөйлесе алсаңыз, IELTS Speaking оңайырақ болып көрінуі мүмкін. Егер компьютерде тез жазсаңыз, TOEFL Writing сізге ұнауы ықтимал.

Қазақстанда екі емтиханды да тапсыруға бола ма? Иә, Қазақстанның ірі қалаларында (Алматы, Астана және т.б.) IELTS пен TOEFL iBT тест орталықтары бар. Ресми сайттар арқылы тіркеліп, өзіңізге ыңғайлы күн мен орынды таңдай аласыз.

Емтихан нәтижелері қанша уақыт жарамды? IELTS және TOEFL сертификаттарының екеуі де тапсырған күннен бастап екі жыл бойы жарамды болады.